Tarımsal Atıktan Katma Değerli Ürüne - S-ATP, COP 31'de Yerini Aldı

TÜBİTAK 1004 Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı kapsamında yürütülen Türkiye Tarımsal Üretiminde Küresel İklim Değişikliğine Uyumlu Sürdürülebilir Tarım Teknolojileri Platformu (S-ATP), tarımsal atık yönetimi ve yeşil dönüşüm alanındaki çıktısını Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31 Antalya) YÖK Pavilyonu’nda uluslararası kamuoyuna sundu.

Platform bünyesinde TÜBİTAK MAM ve Akdeniz Üniversitesi ortaklığında yürütülen "Tarımsal Atıkların ve Düşük Kaliteli Tarımsal Ürünlerin Katma Değerli Ürünlere Dönüştürülmesi" başlıklı proje kapsamında elde edilen sonuçlar, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. M. Fatih CENGİZ tarafından gerçekleştirilen sunumla paylaşıldı.

Türkiye'de her yıl 1,7 milyon tonu aşan narenciye atığının kontrolsüz bozunması sonucu ortaya çıkan ve karbondioksitten çok daha güçlü bir sera gazı olan metan salımını önlemeyi hedefleyen projede; yeşil kimya ekstraksiyon teknolojileri kullanılarak narenciye ve elma işleme atıkları yüksek katma değerli biyobileşiklere dönüştürülmektedir.

Sunumda öne çıkan yenilikçi proje çıktıları ve çevresel etki analizleri şu şekildedir:

Yüksek Saflıkta Biyo-Limonen: Su bazlı biyopestisit üretimine yönelik olarak narenciye atıklarından yüksek saflıkta biyo-limonen elde edildi.
Fonksiyonel Pektin Üretimi: Elma ve narenciye işleme atıklarından %29,57 verimle yüksek metoksilli fonksiyonel pektin kazanımı sağlandı.
Karbon Ayak İzi Azaltımı: Geliştirilen dönüşüm modeli sayesinde 1.000 ton yaş atık başına 250–350 ton CO₂ eşdeğeri emisyon azaltım potansiyeli ortaya kondu. Tarımsal atıkları bir çevre sorunu yerine stratejik bir hammadde kaynağı olarak ele alan bu çalışma; Türkiye’nin net sıfır emisyon hedeflerine katkı sağlarken, gıda ve kimya sektörlerindeki ithalat bağımlılığını azaltmayı hedeflemektedir.

Projeye katkı sunan başta TÜBİTAK MAM ve Akdeniz Üniversitesi olmak üzere tüm araştırmacılarımıza ve paydaşlarımıza teşekkür ederiz. S-ATP Platformu, bilimden sahaya uzanan sürdürülebilir çözümleriyle tarımda yeşil dönüşüme öncülük etmeye devam edecektir.